login leden
nieuws  07-10-2026 

Column: Back to the Fu(rni)ture

 

 

A’dammer, Aldo van den Nieuwelaar voor Pastoe (1978) verscheen in Star Trek: als decorstuk in The Next Generation, Deep Space Nine en Enterprise, in de aflevering “Detained” in het kantoor van kolonel Grat.

 

 

 

Dat meubels de film maken zoals de kleding de man maakt, zou ik niet willen zeggen. Maar als stoelenfetisjist ben ik wel altijd bijzonder alert op de rol van het meubilair in film, televisie of gedrukte media.

 

Om met dat laatste te beginnen: striptekenaars maken al generaties dankbaar gebruik van designiconen. In Jan, Jans en de kinderen, de strip van Jan Kruis in weekblad Libelle, zat de familie Tromp op een vuurrode slaapbank van Martin Visser. André Franquin, de geestelijk vader van Guust Flater, gebruikte in zijn nauwgezette tekeningen ontwerpen van Cees Braakman voor Pastoe. Ze stonden voor een functionele, optimistische en moderne manier van leven. Dat waren nog eens tijden!

 

Nederlandse film- en televisieproducenten besteden doorgaans wel aandacht aan setdesign. In Gooische Vrouwen spreekt de lounge chair van psycholoog Dr. Rossi boekdelen. Ook in College Tour zitten de gasten op een ontwerp van het echtpaar Eames. Aan de gemiddelde talkshowtafel is het helaas droevig gesteld met design. De stoelen bij Eva Jinek, Pauw & De Wit of VI lijken zo uit een dertien-in-een-dozijnfolder van Leen Bakker te komen. Moet het een beetje herkenbaar zijn voor de mensen thuis?

 

Zomergasten was de uitzondering op de regel. Naast alweer Eames-meubels maakten ontwerpen van Piet Hein Eek en Maarten Baas deel uit van het setdesign. Goed design van Nederlandse bodem is kennelijk voorbehouden aan de VPRO-kijker.

 

In het oersaaie decor van de nieuwe set van NOS Studio Sport Voetbal is gekozen voor een groene bank die Rafael van der Vaart verfoeide vanwege het abominabele zitcomfort.

 

Al sinds jaar en dag gebruiken filmmakers uit de VS Europees design als belangrijke karakters in hun films. Het meest in het oog springend is Stanley Kubricks 2001: A Space Odyssey. In 1968 voorzag hij de lobby van het Hilton Hotel in Space Station V van de futuristische Djinn-stoelen van Olivier Mourgue en Tulip-tafels van Eero Saarinen. Meubels die op aarde waren ontworpen om modern te zijn, bleken modern genoeg om in de ruimte de toekomst te verbeelden.

 

Kubrick deed dat kunstje een paar jaar later nog eens over in A Clockwork Orange. Ook daar is het meubilair veel meer dan aankleding. De spierwitte interieurs, sculpturale meubels en felle kleuren vormen het decor voor een toekomst die tegelijkertijd verleidelijk en behoorlijk ongemakkelijk is. De beroemde scène in de Korova Milkbar is daarvan misschien wel het extreemste voorbeeld: mensen zijn er letterlijk tot meubilair gereduceerd. Kubrick begreep als geen ander dat je met een stoel soms meer over een personage of een tijdperk kunt vertellen dan met een pagina dialoog.

 

Koploper is echter de Ribbon Chair van Pierre Paulin voor Artifort, die schittert in onder andere Blade Runner 2049, Diamonds Are Forever en Star Trek. In Star Trek: The Next Generation spelen designmeubels een nog veel grotere rol. In de serie, die grotendeels eind jaren tachtig en in de jaren negentig werd opgenomen, zijn vooral meubels uit de jaren zestig tot tachtig te zien. Ze bleken zo modern en tijdloos dat ze zonder veel moeite konden doorgaan voor het interieur van de toekomst. Naast ontwerpen van Borek Šípek en Philippe Starck zijn ook de Pastoe A’dammer-kasten van Aldo van den Nieuwelaar veelvuldig te zien.

 

Tsja, en in de kaskrakerreeks Back to the Future werd alle aandacht opgeëist door de DeLorean van ontwerper Giorgetto Giugiaro. Naar mijn idee een gemiste kans. In het huis van Dr. Brown is het Arts & Crafts-meubilair nep en ook aan het interieur van de familie McFly is weinig eer te behalen.

 

Misschien is dat uiteindelijk wel het aardige aan meubels in films. Om de toekomst te verbeelden zoeken filmmakers niet noodzakelijk naar iets nieuws. Integendeel: ze grijpen opvallend vaak terug op meubels die op dat moment al tien, twintig of zelfs dertig jaar oud zijn. De Djinn van Mourgue, de Ribbon van Paulin, de A’dammer van Van den Nieuwelaar: ontwerpen uit het verleden die in beeld moeiteloos voor de toekomst kunnen doorgaan.

 

Kennelijk veroudert goed design langzamer dan onze ideeën over de toekomst.

 

 

 

-

vind een interieur­architect

vind een IA
  1. word lid

 

Profiteer van de voordelen van een lidmaatschap van bni. Word nu lid

 

klik hier

word lid