magazine

Klussen in Kleiburg

tekst: Carolien Ligtenberg
beeld:

Kleiburg, de laatste Bijlmerflat in originele staat, is leeg. De vijfhonderd woningen in de flat worden verkocht als klushuizen. Het complex ademt de positieve sfeer van nieuwe mogelijkheden. Bureau M.E.S.T. zal het komend half jaar, in opdracht van het Consortium De Flat, laten zien wat die ruimtelijke en sociale mogelijkheden van de flat zijn.

Een compleet leegstaand flatgebouw met een originele binnenstraat, eindeloos lange galerijen, vijfhonderd lege appartementen, omgeven door waanzinnig veel groen; een combinatie die je nergens anders vindt in Amsterdam.

Bureau M.E.S.T. wil mensen laten zien en ervaren wat de potentie van Kleiburg is. Het gebouw is door zijn grootte al een buurt op zich en de opgave om hier nieuwe bewoners en nieuwe functies aan te trekken, kan gezien worden als een nieuwe stedenbouwkundige opgave.

Skate- of borrelplek
De flat biedt mogelijkheden die je niet in nieuwbouw treft. Zo kan je hier bijvoorbeeld met en groep vrienden een (stuk van) een galerij kopen en een apart kinderhuis maken. De galerij kan dan een gemeenschappelijke skate- of borrelplek worden. Of je kan hier het hoogste appartement van Amsterdam maken. Vier, vijf of zelfs zes appartementen boven elkaar, waarbij het zicht op het omliggende groen verandert van boomstam tot boomtop.

Als bureau M.E.S.T. willen we die mogelijkheden letterlijk 1:1 en 3D in de flat laten zien.  Ruimtelijk, maar vooral ook sociaal en de versterking van beide. We doen dat aan de hand van een traject dat loopt van sociale activering , via ruimtelijke ingrepen naar het bouwen van een community met aanstaande nieuwe bewoners.

Romantisch diner
We zijn gestart met een groot diner voor honderd man aan een tafel van veertig meter lang in de voormalig beruchte binnenstraat van het gebouw. Een bonte mix van geïnteresseerden zat aan tafel: starters, hippe Amsterdammers, jonge gezinnen maar ook opvallend veel oud-Kleiburgers. Nu ‘hun flat’ waar ze uit moesten als sociale woningbouw weer beschikbaar komt, willen zij heel graag terug naar de flat. Door het diner in een romantisch zachte setting te houden in de binnenstraat wordt een letterlijk ander beeld van die ruimte gevormd. Daar waar hij vroeger anoniem en onveilig aanvoelde, laat het nu een mooie collectieve ruimte zien.

Ontwerpfestijn
Na het diner was de housewarming van vijf appartementen de volgende interventie van bureau M.E.S.T. Samen met twaalf ontwerpers zijn vijf woningen getransformeerd om te laten zien wat je met zo’n woning kan doen in samenwerking met een ontwerper. Dat is goed voor de geïnteresseerden omdat het inspireert en ideeën oplevert. Tegelijkertijd is het voor de jonge ontwerpers een goede manier om te laten zien wat ze in huis hebben. Van mooie architectonische doorbraken en meubels van gerecycled ‘flatmateriaal’ tot ‘de ecologie van achter de vitrage’. Het levert een heel mooi spectrum van mogelijkheden op.

Na dit ontwerpfestijn volgt, na sociale activering en ruimtelijke voorbeelden, het bouwen van de community. Hoe kunnen we mensen letterlijk een band geven met de locatie. Daar zetten we als bureau de Do-it-yourself-Academy voor op. We gaan het idee van ‘samen klussen in de flat’ onderzoeken en zetten het in om kennis te delen en om kennis (met elkaar) te maken.

Samen klussen
De DIY-Academy voorziet in lezingen en workshops, in inspiratie en kennisuitwisseling. Ook hier komt de vraag aan de orde wat het betekent als op zo’n grote schaal (de eerste fase heeft honderdtien woningen) mensen tegelijkertijd gaan klussen en letterlijk vorm gaan geven aan hun nieuwe woonomgeving. Wat zijn gedeelde belangen, wat zouden zij eventueel aan gemeenschappelijke voorzieningen willen? Een gezamenlijke werkplaats met gedeeld gereedschap, een huiskamerbioscoop ergens in de flat? Of een tweedehands bouwmarkt.

Bureau M.E.S.T. onderzoekt dat door hands-on 3D en 1:1 die ideeën te testen. Zo is er een huiskamerbioscoop die elke keer op een ander plek in de flat plaatsvindt in wisselende lichte settingen. Na de housewarming was er de ‘Soep&Cinema’. Het sociale aspect is heel belangrijk.

Draagvlak creëren
Als architectenbureau is dat onze fascinatie: Hoe kun je lokale mogelijkheden vergroten, versterken en zichtbaar maken? Hoe kun je met bewoners, beschikbare ruimte en materieel het project letterlijk vormgeven?  Daarbij is het benutten van de factor tijd essentieel. Zo wordt het project al sociaal en inhoudelijk geladen voordat de transformatie plaatsvindt, waardoor de zwaardere latere materiële en financiële investering een draagvlak heeft en in die zin het risico gedekt is. Dat is naar onze mening een methode om weer ontwikkeling binnen leegstand mogelijk te maken. Enthousiasme en positieve energie zijn daarbij onontbeerlijk.