magazine

Hanke Lumens creëert opdrachten

tekst: Klaartje Bax
beeld: Eric Kampherbeek

Wanneer opdrachten niet voor het oprapen liggen, moet je creatief zijn. Eigen initiatieven ontplooien, samenwerkingen opzoeken. BO6 architecten is daarin erg bedreven. Zo is het bureau van René de Prie en Hanke Lumens mede-initiatiefnemer bij de ontwikkeling van villa’s en woon-werkgebouwen. Interieurarchitect Hanke Lumens: “We zijn een beetje ondernemers geworden. Hierdoor creëren we opdrachten voor onszelf waar we met plezier aan werken.”

Wat is de ultieme opdracht voor jou?
“Het ontwerp van een huis. Dat is echt een oeropgave. Een plek waar je iets alledaags en privé als wonen vorm mag geven. Bijna alle grote architecten hebben wel een keer een woning gemaakt. Het ontwerp van een huis heeft de hele wereld in zich; een gezicht naar de buitenwereld en een veilige binnenwereld.”

Ontwerpen jullie veel woningen?
“Ja, nieuwbouw en verbouwingen van woonhuizen voor particuliere opdrachtgevers zijn onze corebusiness. Ik heb de laatste jaren heel vaak ‘s avonds vergaderd. Geen probleem voor mij, want ik vind overleg met particulieren een feestje. Je bent samen de baas over het proces dat concreet en overzichtelijk en relatief kort is. Je kunt heel makkelijk ter zake komen. Als je met professionele partijen werkt, zoals bijvoorbeeld een woningbouwvereniging, zit daar vaak een politiek spel achter. Dat praat heel anders.”

Hoe ziet een ontwerp van jouw hand eruit?
“Tijdloos en ingetogen met goede verhoudingen, mooie zichtlijnen en veel ruimtelijkheid. Dat vind ik belangrijk. Ik was laatst op bezoek bij een bevriend architect in Zwitserland waar ik vlak na mijn studie een aantal jaren gewerkt heb. Ik heb toen een villa bezocht die ik destijds ontworpen heb. Ik zag elementen in het ontwerp die nu nog in mijn werk zitten. Ik vroeg me af ‘heb ik al die tijd stil gestaan?’, maar het is gewoon waar ik voor sta.”

Wat zijn dat voor elementen?
“Ik ontwerp vaak elementen die ruimtes structureren maar niet opsluiten. Ik ben dol op parcourtjes, die zorgen voor dynamiek in een ruimte. En ik ben altijd bezig met het ordenen van bergruimte. Ik ontwerp veel inbouwkasten en kastenwanden als onderdeel van de ruimte. Op die manier ontstaat er rust en krijgen objecten die je neerzet in een kamer echt de aandacht. Over het algemeen zijn mijn ontwerpen vrij kaal. Daarmee geef ik de bewoners de mogelijkheid om zelf de woning in te kleuren met hun privéspullen. Ik wil niet alles voorkauwen.”

Help je een opdrachtgever nooit met ‘inkleuren’?
“Zeker wel. Ik geef aan welke wandvlakken geaccentueerd moeten worden. En ik geef altijd met een vlekkenplan suggesties hoe ze hun meubels kunnen opstellen. Af en toe adviseer ik opdrachtgevers bij de aankoop van meubels. Maar ik vind het belangrijk dat de gebruiker zijn eigen stempel kan drukken.”

BO6 is een tweemansbedrijf. Hoe is de samenwerking tussen René de Prie en jou?
“Wij kennen elkaar al heel lang. We komen allebei uit Limburg en hebben tegelijkertijd op de academie in Maastricht gezeten. Niet dat we al die tijd contact hadden, maar onze levens en loopbanen vertonen nogal wat parallellen. Die gemeenschappelijke achtergrond geeft een vertrouwd gevoel. Maar veel belangrijker is dat we heel erg op één lijn zitten qua ontwerp en aanpak. We vullen elkaar goed aan en hebben een heel natuurlijke rolverdeling.”

Hoe is die rolverdeling?
“We maken vaak samen een concept. Daarna werk ik dat uit. Ik bijt me er helemaal in vast. Ik onderhoud het contact met de opdrachtgever en vind het heerlijk om op de bouw aanwezig te zijn. Om het ontwerpproces niet te verstoren, is het handig dat René soms de rol van proces- en budgetbewaker inneemt. René is veel zakelijker dan ik. Hij is de ondernemer van ons tweeën. Hij ziet overal kansen, ook in economisch lastige tijden.”

Wat voor effect heeft de crisis gehad op BO6?
“We waren ooit een bureau met zeven man, daarvan zijn er nog twee over. Toch voelt het niet zo omdat we met veel meer mensen samenwerken. Op het steigereiland op IJburg delen we met 15 andere ontwerpers een kantoorruimte. Met deze groep hebben we een samenwerkingsverband XOOMlab. We huren elkaar in, verwijzen naar elkaar door, acquireren gezamenlijk, wisselen kennis uit. Samen hebben we een veel groter netwerk. Af en toe voelt het alsof we één groot bureau zijn.”

Maar jullie zijn ook concurrenten?
“Nee, we zijn meer collega’s. Iedereen hier heeft zijn eigen specialisme. Door de crisis hebben we wel meer concurrentie gekregen. Ons bureau is geen grote speler. Ontwerpen voor particulieren is een beetje werken in de marge. Wij maken de gebakjes. We merken dat ook grotere bureaus zich nu op deze markt storten.Opdrachtgevers zijn heel erg aan het shoppen. Ze kunnen bij ons terecht, maar ze kunnen ook naar een ander. Dus zoeken wij naar mogelijkheden om werk voor onszelf te creëren. Door eigen initiatieven te ontplooien, komen opdrachtgevers weer naar ons toe. En kunnen wij die klussen doen waar we graag aan werken.”

Om wat voor soort initiatieven gaat het?
“Het is in 2002, lang voor de crisis, begonnen met een rijtje woningen op IJburg. René bouwde op een vrije kavel een eigen woning en dacht ‘als ik die buurkavels nou ook eens ga bebouwen’. Samen met een aannemer hebben wij toen vijf verschillende woningen op die kavels ontwikkeld. Met het huis van René in aanbouw als visitekaartje waren de woningen in no time verkocht. Voor een aantal hiervan hebben we ook het interieur ontworpen, inclusief meubelwerk.”

Wat voor projecten volgden na dat eerste succes?
“Een ander voorbeeld is het bedrijfspand de XXX-en op IJburg. Samen met Dirk Jan van Wieringhen Borski van BNB Architecten is dit project geïnitieerd en ontworpen. Op een van de etages zitten wij zelf met de partners van XOOMlab. In de 3800 m2 bedrijfsruimte zitten verder zeer uiteenlopende ondernemingen. Voor verschillende bedrijven hebben we ook het interieur ontworpen. Verder zijn we op dit moment we mede-ontwikkelaar van zeven vrijstaande villa’s in
Amsterdam-Zuidoost en van een woon- en werkgebouw van elf lagen in de Buiksloterham in Amsterdam-Noord.”

Wat doet BO6 precies bij deze projecten?
“Samen met BNB Architecten ontwerpen wij het casco van deze woningen en zetten we ze in de markt. En het mooie van mede-ontwikkelaar zijn, is dat je ook meebeslist over de kwaliteit van de bouw. Natuurlijk hebben we te maken met budgetten. Je kunt geld maar een keer uitgeven, daarom is het heel belangrijk om bij het ontwerp van het casco de juiste keuzes te maken. Kies bijvoorbeeld voor verdiepingshoge deuren in plaats van voor een mooie deurklink.”

Zitten er aan deze projecten ook interieuropdrachten vast?
“Dat proberen we natuurlijk wel. Als mensen aan tafel zitten om een woning of een werkunit te kopen, laten wij ze ook de mogelijkheden voor een goed interieur zien. Niet iedereen zal ervoor kiezen om ook het interieur te laten vormgeven, maar als er enkele opdrachten uit voortkomen is dat prachtig. Het is werk dat we zelf gecreëerd hebben.”

Maar je neemt ook een risico?
“Ja dat klopt. Ondernemen betekent ook risico’s nemen, maar als je niets onderneemt, gebeurt er niets. En je moet natuurlijk zorgen dat je de risico’s spreidt. Daarom doen wij dit soort projecten niet alleen, maar samen met andere partijen. Op IJburg onderzoeken we nu met een collectief op wat voor manieren je eindgebruikers al in een vroeg stadium bij de planvorming kunt betrekken. Misschien is dit niet een project waar meteen opdrachten voor ons uit voortkomen, maar door initiatief te nemen, word je er wel bij betrokken. Ook hier is het een kwestie van vooraan gaan staan. Niet afwachten tot een wethouder de stedebouwkundige plannen ontvouwt, maar vooruit denken.”