magazine

Grip op je honorarium

tekst: Ingeborg Hoenders

In economisch zware tijden ben je als interieurarchitect blij met een betaalde opdracht. Zwaar onderhandelen over het honorarium zal je niet snel doen. De opdrachtgever vindt voor jou makkelijk tien anderen die bereid zijn de opdracht voor minder te doen. Logisch? Ja. Onvermijdelijk? Nee. Ingeborg Hoenders van HOW2ADVICE legt uit hoe je ervoor zorgt dat je niet alleen werkt, maar ook nog wat verdient.

Ken je kostprijs
Om een honorarium te kunnen bepalen zul je eerst je eigen kostprijs moeten kennen.  Dat betekent dat je goed inzicht moet hebben in alle kosten die met je werk als interieurarchitect te maken hebben. En dat is heel breed. Het gaat niet alleen over het salaris dat je nodig hebt om alle rekeningen te betalen en de kosten van de auto en de computer, maar ook om de kosten van verzekeringen en pensioenopbouw. Verdien je veel en heb je grote reserves, dan kan een dure arbeidsongeschiktheidsverzekering misschien achterwege blijven. Heb je die reserves niet, dan is zo’n verzekering een must en daarmee onderdeel van de kostprijs.

Arbeidsongeschiktheidsverzekering
Heb je een eenmanszaak en heb je geen financiële buffer, dan is een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) van belang. Je valt immers niet onder de ziektewet waar medewerkers in dienstverband op terug kunnen vallen. Hoe jonger je een AOV afsluit, hoe lager het bedrag. Stel deze verzekering dus niet uit! Ook is het van belang voor welk percentage arbeidsongeschiktheid en voor welk bedrag je de verzekering afsluit. De verzekeringsadviseur kan jou daar alles over vertellen. Bij 1300 declarabele uren en een jaarpremie van € 3000 komt dit neer op € 2,30 per uur. Niet vergeten dus in de berekening van je kostprijs.

Pensioenvoorziening
Als je een eenmanszaak hebt, moet je ook je eigen pensioen regelen. Dit kan in de vorm van bijvoorbeeld lijfrente, koopsom, banksparen of fiscale oudedagsreserve (FOR). Wist je dat bij een dienstverband ruim 20% van het bruto salaris wordt aangewend voor pensioen? Bij een bruto salaris van € 3000,- is dat dus € 600,- per maand, ofwel € 7.200,- per jaar, ofwel € 5,54 per uur. Als jij geen gat in jouw pensioenvoorziening wilt hebben, dien je met zo’n zelfde bedrag rekening te houden in je eenmanszaak, al is het wel verstandig om te laten berekenen wat jouw fiscale ruimte is om voor je pensioen te sparen. Een accountant kan je daar bij helpen.

Maak heldere afspraken
Waar het bij honorariumafspraken vaak fout gaat, is dat partijen verschillende verwachtingen hebben over het te leveren product. Wat valt wel en wat valt niet binnen de opdracht? De Standaard Taakbeschrijving (STB) die onderdeel is van de DNR, die de rechtsverhouding regelt tussen opdrachtgever en adviseur, biedt uitkomst. Interieurarchitecten maken nog weinig gebruik van dit fantastische instrument. De STB is een systematische beschrijving van ontwerp- en advieswerkzaamheden die kan worden gebruikt bij contractvorming of projectbeheersing. In de STB zijn hiervoor alle normaal voorkomende taken van ontwerp-  en adviesbureaus én van hun opdrachtgevers opgenomen en met elkaar in verband gebracht. De taken betreffen alle fasen van een bouwproject, van initiatief tot en met nazorg. De STB stoelt hierbij op de ervaring van vele ontwerp- en adviesbureaus. Die ervaring leert dat, hoe verschillend projecten inhoudelijk ook mogen zijn, ieder goed beheerst project in essentie dezelfde stappen kent en dat veel taken in de aard standaard zijn. De STB geeft daarmee een soort ‘best practice’ voor het ontwerpen van gebouwen.

Voor- en nacalculatie
Begroten kan je alleen op basis van ervaringscijfers. Of het nu je eigen cijfers of cijfers van anderen zijn. Maar hoeveel interieurarchitecten maken er nu eigenlijk nacalculaties, zodat ze weten hoeveel tijd een bepaald stap in het ontwerpproces kost? Weinig. Zelfs bij grotere bureaus komt het regelmatig voor dat er geen goede urenregistratie is en er dus geen kennis wordt opgebouwd over de kostprijs van de verschillende activiteiten.

Met voor- en nacalculatie krijg je meer grip op de winstgevendheid van je diensten. Een voorcalculatie is de berekening van de kosten die je verwacht te maken om een ontwerp te maken. Deze berekening wordt gemaakt voordat je met het project begint en is dus een raming. Een nacalculatie is een berekening van de kosten die gemaakt zijn om het ontwerp te maken. Dit is een berekening achteraf en in feite een evaluatie van het project in getallen. Het doel van een nacalculatie is het inzichtelijk maken van de verschillen tussen de honorariumberekening en de werkelijk gemaakte kosten voor het project. Met deze nacalculatie kunt je bepalen hoe succesvol jouw project was en waar jouw risico’s en het succes van jouw project lagen. Deze gegevens kun je een volgende keer gebruiken bij een honorariumberekening om een mooier honorarium aan te bieden en het project succesvoller te laten verlopen.

Bepaal winst en risico
Op het moment dat je weet wat je kost en je weet hoeveel tijd bepaalde activiteiten vergen, kan je vrij eenvoudig uitrekenen, wat de kostprijs van een ontwerp moet zijn. Het uitbrengen van de offerte is een ander verhaal. Normaal gesproken zet je bovenop de kostprijs een percentage voor winst en risico. Het kan ook voorkomen dat je een opdracht zo graag wilt hebben (of zo hard nodig hebt) dat je bereid bent een opdracht met verlies aan te nemen. Moet je niet te vaak doen, maar het kan gebeuren. In dat geval geef je een percentage korting. Maar dan weet je in elk geval wat je gedaan hebt en kan je vervolgens zodanig je eigen activiteiten sturen, dat het verlies niet nog groter wordt.

Maak een transparante offerte
En dan de inhoud van de offerte. Mijn motto is wees transparent: ‘what you see, is what you get’. Laat zien hoe de honorariumberekening is opgebouwd, eigenlijk net zoals een aannemer dat doet. Dus geef het geraamde aantal uren per activiteit aan. Laat precies zien wat je voor het geld gaat doen. Vindt de opdrachtgever het allemaal te duur, dan hoeft je het niet meteen over korting op jouw honorarium te hebben, maar kan je het gesprek over jouw activiteiten laten gaan. Welke werkzaamheden kunnen we schrappen om op een lager totaalbedrag uit te komen?

Ingeborg Hoenders
Na mijn afstuderen aan de TU Delft in 1983 startte ik mijn eigen architectenbureau. Ik had een selectie gewonnen voor een woningbouwopdracht in Hoogvliet. Als ik nu terugdenk aan het honorarium dat mij destijds werd aangeboden, kan ik me nog steeds boos maken. Toen niet, ik vond het een hoop geld. Mijn referentiekader was niet de kostprijs van mijn product en het rendement dat ik wilde maken, maar het studenteninkomen waaraan ik sinds jaar en dag gewend was. Gedurende de vijfentwintig jaar die hier op volgden heb ik als ondernemer het klappen van de zweep geleerd. Met vallen en opstaan heb ik het ondernemerschap onder de knie gekregen, met als resultaat een bloeiende en succesvolle onderneming. Uiteindelijk ontdekte ik dat  het ondernemen mij meer inspiratie gaf dan het feitelijke architectenwerk en heb ik mijn aandelen overgedragen aan mijn twee compagnons. In 2008 ben ik gestart met het training- en adviesbureau HOW2ADVICE.

Mijn trainingen gaan over managen en ondernemen. De cursus ‘Hoe ontwerp ik mijn mooiste honorarium?’ heb ik inmiddels een groot aantal keren gegeven. Omdat ik het tijdens mijn trainingen graag zo praktisch mogelijk wil houden, heb ik voor mijn cursisten in Excel een rekentool ontwikkeld, waarmee zij hun kostprijs relatief eenvoudig kunnen bepalen. Uit de kostprijs volgt het kostprijsdekkend uurtarief. Tijdens mijn workshops probeer ik ze de voordelen van het gebruik van de STB te laten zien. De workshop is bedoeld voor (interieur) architecten, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en ontwerpers. Kijk voor meer informatie op www.how2advice.nl.