magazine

Finn Juhl herontdekt

tekst: Joost Cords
beeld: Joost Cords

Finn Juhl was een Deense architect en ontwerper. Zijn meubelontwerpen zijn wereldwijd bekend. Zijn weduwe liet na haar overlijden in 2003 alle rechten voor de productie van zijn meubelen na aan de Deense onderneming Onecollection. Deze onderneming brengt een aantal van Finn Juhls ontwerpen opnieuw op de markt.

Finn Juhl werd geboren op 30 januari 1912 in Frederiksberg in Denemarken. Zijn vader was een stoffenkoopman. Zijn moeder stierf drie dagen na zijn geboorte. Finn Juhl groeide op met zijn twee jaar oudere broer en een zeer autoritaire vader in een uiterst traditionele omgeving.

Na zijn eindexamen wilde Finn Juhl  kunsthistoricus worden. Op aandringen van zijn vader schreef hij zich in 1930 bij The Royal Danish Academy of Fine Arts in voor de afdeling architectuur. Tijdens de zomer van 1934 kreeg hij een baan bij de Deense architect Vilhlem Lauritzen. Hij volgde toen ook lessen bij de destijds zeer populaire professor Kay Fisker , die in 1931 een alom gewaardeerde visie ontwikkelde op het internationaal functionalisme .

Functionalisme
Fisker en Lauritzen, beiden werkzaam als classicistische architecten, kozen uit de beste studenten die zij hadden hun medewerkers. Finn Juhl was een van hen. Toen in de jaren dertig  het functionalisme  doorbrak, veranderde de stijl van de bureaus van Fisker en Lauritzen.  In 1934 kreeg Lauritzen en met hem Finn Juhl, de opdracht voor het ontwerpen van een nieuw omroepgebouw in Kopenhagen. Het Radiohuset is een goed voorbeeld van het functionalisme geworden. Toen het gebouw, met zijn heldere geometrische vormen in 1945 klaar was, nam Finn Juhl zijn ontslag. Hij begon zijn eigen architectenbureau.

Finn Juhl is niet opgeleid als meubel ontwerper, maar als architect. Desalniettemin waren het zijn meubelontwerpen die hem zowel in Denemarken als in het buitenland bekend maakten. Hij ontwierp zijn eerste meubelstukken voor zijn eigen appartement. Zij werden voor hem gemaakt door Niels Vodder. Dit was het begin van een zeer lange en uiterst vruchtbare samenwerking tussen die twee.

Onconventioneel
In 1937 debuteerde Finn Juhl in het openbaar met zijn meubelontwerpen bij de tentoonstelling van het meubelmakers Gilde van Kopenhagen in de Royal Danish  Academy of Fine Arts.  De ontwerpen van Finn Juhl waren meteen onderwerp van gesprek. De bekende meubelontwerpers hadden allen een opleiding als meubelmaker of zij hadden een opleiding genoten van Kaare Klint aan de Royal Danish Academy.  Finn Juhl brak met deze traditie. Zijn meubelontwerpen waren opzienbarend en onconventioneel.
Hij kreeg, als autodidact op het gebied van meubelontwerp, na tien jaar zijn eerste meubelontwerpen in serie geproduceerd bij Bovirke en later bij onder anderen France &Son. In 1951 begon de Amerikaanse firma Baker Furniture Inc. met de productie van zijn ontwerpen.

Eckerberg Medaille
In 1937 trouwt Finn Juhl met Inge-Marie Skaarup een tandarts. Het huis dat dit kunstminnende echtpaar in 1942 bouwt, krijgt schilderijen van beroemde Deense schilders zoals Lundsrøm, Richard Jacobsen,  Eigill Jacobsen en Robet Jacobsen aan de muren. Finn Juhl zag zijn meubelontwerpen als onderdeel van de expressie van een ruimte. Hij was van mening dat de meubels, het ambacht en de autonome kunst een geheel zouden moeten vormen in een gebouw. Zijn eigen huis is hier een schoolvoorbeeld van.

In 1946 kreeg Finn Juhl de eerste grote opdracht voor het ontwerp van het interieur van een winkel voor Bing en Grøndahl in Kopenhagen. Dit zou later een van zijn beste werken blijken. Hij werd hiervoor onderscheiden met  de Eckerberg Medaille in 1947. Finn Juhl was echter niet alleen geïnteresseerd in grote interieuropdrachten, hij deed ook mee aan competities voor sociale woningbouw omdat hij ervan overtuigd was dat architecten ook voorstellen zouden moeten maken voor interieurmogelijkheden in appartementen. Zijn ideeën hierover kregen in zijn tijd geen navolging.

Villa Aubertin
Van 1945 tot 1955 doceerde Finn Juhl aan de Danish Design School. Hij verkondigde tijdens zijn lessen ook zijn ideeën over het belang van een praktisch en esthetisch evenwichtig afgestemd interieur. Zijn ideeën daarover bundelde hij in een boekwerkje: ‘Hjemmets Indretning’ . 

In die tijd werd Finn Juhl alom erkend als meubelontwerper.  Als architect was hij minder bekend. Pas in 1952 kreeg hij zijn eerste grote opdracht van een houthandelaar uit Nakskov, een plaats gelegen in het oosten van Denemarken. Het resultaat was villa Aubertin; een zorgvuldig gedetailleerd woonhuis ingericht met meubilair van Finn Juhl.

In Amerika
De 50’er jaren waren de drukste jaren voor Finn Juhl. In deze periode maakte hij zijn opwachting op het Amerikaanse toneel bij de opening van het hoofdkwartier van de UN. Voor dit prestigieuze project tekende hij delen van het interieur.

Voor het UN gebouw moesten drie grote vergaderzalen worden vormgegeven. Denemarken, Zweden en Noorwegen hadden de taak op zich genomen daarvoor drie architecten aan te wijzen. Finn Juhl was een van hen.  Met zijn toen 38 jaar was hij verreweg de jongste van de drie. Met een opdracht als deze was Finn Juhl in een keer een internationale gevestigde naam. In 1956 kreeg hij van de Zweedse luchtvaart maatschappij SAS de opdracht de interieurs van al hun luchthavens in Europa en Azië onder handen te nemen.

Een lid van het internationale team van architecten dat aan het UN gebouw werkte, was de in Denemarken geboren Abel Sorensen.  Hij had Finn Juhl al eens bezocht in Denemarken en was onder de indruk van zijn ontwerpen. Toen de toenmalige directeur van het Museum of Modern Art , Edgar Kaufmann jr naar Scandinavië ging voor een studiereis adviseerde Abel Sorensen hem Finn Juhl te bezoeken. Dit was het begin van een levenslange vriendschap tussen Edgar Kaufmann en Finn Juhl.  Zij werkten vaak samen aan tentoonstellingen in de Verenigde Staten. 

Tentoonstellingen
In de 50’er jaren vestigde Finn Juhl ook zijn naam als tentoonstellingontwerper met tentoonstellingen als ‘Good Design’ in 1951 in Chicago en het MOMA in New York. Later deed hij ook grote tentoonstellingen in Zurich en in verschillende Duitse steden. De Triënnale in Milan van 1954 en 1957 waren van zijn hand.  In 1960 ontwierp hij de tentoonstelling ‘The Arts of Denmark’ in het Metropolitian Museum of Arts in New York. Deze tentoonstelling was een onderdeel  van een grote Deense campagne in samenhang met het bezoek van het Deense koningshuis aan de Verenigde Staten.  De tentoonstelling werd zeer goed ontvangen door het publiek en de pers.  Het concept van Danish Design werd er mede door gevestigd in de Verenigde Staten. 
De Deense ambassade in Washington werd geopend in 1960. Het gebouw was een ontwerp van zijn voormalige werkgever Vilhelm Lauritzen. Finn Juhl tekende voor het interieur dat hij bijna helemaal met zijn eigen meubelen heeft ingericht. “ Meubels zijn niet alleen voor het oog gemaakt. Ze zijn een vorm van toegepaste kunst die mensen nodig hebben in hun huizen, kantoren en publieke ruimten”,  aldus Finn Juhl.

Onecollection
Zijn uitgesproken mening over meubels zijn voor zijn tijdgenoten aanleiding om hem als een buitenstaander te behandelen. Anders dan zijn beroemde tijdgenoten heeft Finn Juhl ook voor particuliere opdrachtgevers veel unieke meubelstukken ontworpen als onderdeel van het interieur.
Slechts een klein deel van de ongelooflijke hoeveelheid  ontwerpen werd opgenomen in commercieel  uitgebrachte collecties. Zo zijn er van de inmiddels wereld beroemde Pelican chair slecht een tiental originelen bekend.
Toen in 1998 Finn Juhl’s  vrouw Hanne Wilhelm Hansen de  Deense onderneming Onecollection opdracht gaf een 57 Sofa te maken voor een overzichtstentoonstelling van Finn Juhls werk, was dat het begin van de grootste Finn Juhl meubelcollectie. Hansen gaf na haar overlijden in 2003 Onecollection alle rechten voor het produceren van Finn Juhl’s  ontwerpen.

In de afgelopen tien jaar nam Onecollection meer dan  achttien meubels in productie. Deze werden allemaal volgens de oorspronkelijke tekeningen van Finn Juhl vervaardigd. Daar waar de tekeningen niet compleet zijn leende Onecollection originelen van professor Oda. Een Japanse professor die meer dat zestig  originele Finn Juhl meubelen in zijn privé collectie heeft. Hij wordt gezien als een kenner van Deens Design en van Finn Juhl in het bijzonder. Zijn favoriete stoel is Finn Juhl’s 45 chair. Volgens Oda de moeder van alle moderne stoelen.  De in 1951 ontworpen  Baker sofa  werd in 2010 onderscheiden met een Wallpaper design award  als de beste heruitgave van dat jaar. Meer over Finn Juhl op www.onecollection.com